İSG Zorunlulukları 2026: Küçük İşletme Rehberi

1 Ocak 2025'ten önce, az tehlikeli sınıftaki küçük bir muhasebe bürosu veya butik otel için iş güvenliği uzmanı bulundurmak zorunlu değildi. Bugün ise tek bir çalışanı olan işletmeler bile bu yükümlülük altında. 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu'nun 12 yıl boyunca beş kez ertelenen maddeleri, nihayet 2025 başında tam kapsamlı yürürlüğe girdi. 2026'da İSG zorunlulukları, küçük işletme sahiplerinin artık görmezden gelemeyeceği bir gerçeklik. Erteleme döneminin sona ermesiyle birlikte, "biz küçüğüz, bize gelmezler" anlayışı hukuki dayanağını tamamen yitirdi.

Ne Değişti?

6331 sayılı Kanun'un 6. maddesi, çalışan sayısı ve tehlike sınıfı fark etmeksizin tüm işyerlerinde iş güvenliği uzmanı ve işyeri hekimi görevlendirilmesini zorunlu kılıyor. Az tehlikeli sınıftaki küçük işletmeler — kuaförler, mağazalar, yazılım şirketleri, kafeler, danışmanlık büroları — bu kapsama dahil oldu. Ancak yasa, küçük işletmeler için bir esneklik de sunuyor: 50'den az çalışanı olan ve az tehlikeli sınıfta yer alan işyerlerinde, işveren veya işveren vekili Bakanlıkça onaylanan eğitimi tamamlayarak İSG hizmetlerini kısmen kendisi yürütebilir. Bu eğitim genellikle birkaç günlük bir program olup, işverenin temel İSG yükümlülüklerini kendi başına yönetmesine olanak tanıyor. Ancak dikkat edilmesi gereken kritik bir ayrım var: işe giriş ve periyodik sağlık muayeneleri mutlaka bir işyeri hekiminden alınmalı. Bakanlık eğitimi, hekim hizmetinin yerini tutmuyor.

İSG eğitimi ve sertifikasyon süreçlerinde hangi programın size uygun olduğunu anlamak için CourseCV platformundaki İSG eğitim karşılaştırma seçeneklerini incelemenizi tavsiye ederim.

Temel İSG'nin güncel mevzuat analizine göre, az tehlikeli bir işyerinde 10 çalışan varsa aylık en az 100 dakika uzman ve 50 dakika hekim hizmeti gerekiyor. Bu hizmetler OSGB'lerden (Ortak Sağlık ve Güvenlik Birimi) kısmi süreli olarak alınabilir. Tam zamanlı istihdam gerekmez; birçok OSGB, küçük işletmelere uygun fiyatlı paketler sunuyor. Aylık maliyetler, işletme büyüklüğüne göre birkaç yüz liradan başlayabiliyor. OSGB seçerken dikkat edilmesi gereken noktalar var: Bakanlık tarafından yetkilendirilmiş olması, hizmet bölgesinde aktif çalışması ve referans portföyünün sektörünüzle örtüşmesi. Bazı OSGB'ler yalnızca kağıt üzerinde hizmet veriyor; gerçek anlamda işyerine gelmeyen, risk değerlendirmesini şablon olarak dolduran yapılar mevcut. Böyle bir hizmetten hem hukuki hem de pratik açıdan fayda görmek mümkün değil. İSG hizmetinin maliyetinden kaçınmak, olası bir iş kazası veya denetim cezasının maliyetiyle karşılaştırıldığında ekonomik açıdan savunulabilir değil. Başka bir deyişle, İş sağlığı ve güvenliği, işin özüne bakılacak olursa; çalışan bağlılığı ve operasyonel süreklilik için stratejik bir yatırımdır. 2026'da bu yatırımı ertelemenin maliyeti, yapmanın maliyetinden çok daha yüksek.

Risk Değerlendirmesi: Nereden Başlamalı?

Risk değerlendirmesi, işyerindeki tehlikeleri tespit etme ve önleme sürecidir. İşveren, uzman, hekim ve çalışan temsilcisinden oluşan multidisipliner bir ekip tarafından yapılır. Az tehlikeli işyerlerinde basit matris yöntemleri yeterlidir; karmaşık analizlere gerek yoktur. Tehlikelerin belirlenmesi, risklerin derecelendirilmesi ve kontrol önlemlerinin planlanması üç temel adımı oluşturur. Fiziksel, kimyasal, ergonomik ve psikososyal riskleri kapsayan bu çalışma, en az iki yılda bir güncellenmeli; tehlike değiştiğinde ise derhal yenilenmeli.

Bir yazılım şirketi için ergonomik riskler (uzun süreli oturma, göz yorgunluğu) ve psikososyal riskler (iş yükü, tükenmişlik) ağır basarken, bir restoran için fiziksel riskler (kayma, yanma, kesici aletler) daha belirgindir. Risk değerlendirmesinin sektöre ve işyerine özel yapılması, formalitenin ötesine geçmesi gerekiyor.

Acil durum planı da risk değerlendirmesiyle paralel hazırlanır. Yangın, deprem ve benzeri senaryolar için tahliye planları, ilk yardım ekipmanları ve sorumluluklar yazılı olarak belirlenmeli. Çalışan sayısına göre ilk yardımcı, söndürme ve tahliye ekipleri oluşturulmalı ve yılda en az bir tatbikat yapılmalı.

Eğitim Süreleri ve Uzaktan Eğitim İmkanı

Çalışanların İSG eğitim süreleri tehlike sınıfına göre farklılaşıyor. Az tehlikeli işyerlerinde ilk eğitim 8 saat, yıllık yenileme 4 saattir. 2025 güncellemesiyle az tehlikeli yerlerde asenkron uzaktan eğitim mümkün hale geldi; tehlikeli ve çok tehlikeli sınıflarda ise senkron (canlı) eğitim zorunlu. Bu esneklik, küçük işletmelerin eğitim yükümlülüklerini daha düşük maliyetle karşılamasını sağlıyor. Çalışanlar, mesai saatleri dışında çevrimiçi platformlar üzerinden eğitimlerini tamamlayabiliyor. Eğitim kayıtlarının düzenli tutulması da denetim süreçlerinde ispat yükü açısından kritik. Bu eğitimleri CourseCV'de karşılaştırmalı olarak kolayca bulabilirsiniz.

İSG Cezaları Ne Kadar?

2026'da İSG idari para cezaları yeniden değerleme oranıyla güncellendi ve bir önceki yıla göre yüzde 49 artış gösterdi. İş güvenliği uzmanı görevlendirmemek, risk değerlendirmesi yapmamak veya iş kazasını süresinde bildirmemek gibi ihlaller ağır yaptırımlar getiriyor. Üstelik ihlal devam ettikçe ceza her ay tekrarlanabiliyor; yani tek bir eksiklik, yıl sonunda onlarca bin liralık toplam yaptırıma ulaşabiliyor. SGK verilerine göre iş kazalarının yüzde 80'i KOBİ'lerde yaşanıyor; bu da küçük işletmelerin İSG'yi hafife almaması gerektiğini açıkça ortaya koyuyor. Bir iş kazası yalnızca mali yaptırım değil, itibar kaybı, çalışan morali düşüşü ve hukuki süreçler anlamına da geliyor. İş kazasında işverenin cezai sorumluluğu da söz konusu olabiliyor; taksirle yaralama veya ölüme sebebiyet verme suçlamasıyla karşılaşma riski, konuyu idari para cezasının çok ötesine taşıyor.